گفتاردرمانی اتیسم به چه معنا است؟
گفتاردرمانی خود یک رشته توانبخشی است که در حوزه رفع مشکلات کلامی و غیرکلامی که ارتباطات فرد را محدود میکنند، فعالیت میکند. فرقی هم نمیکند که دلیل مشکلات جسمی باشد یا در اثر اختلال در درک و پردازش المانهای مختلف شکل گرفته باشد. در هر صورت گفتاردرمانی تلاش میکند موانع برقراری ارتباط را از میان بردارد. از آنجایی که مشکلات ارتباطی در کودکان طیف اتیسم به واضح دیده میشود، لازم است به کمک گفتاردرمانی برای رفع این اختلالات تلاش کرد. در واقع میتوان گفت که نقطه تلاقی گفتاردرمانی و اتیسم اختلال در گفتار و برقراری ارتباط در شرایط مختلف (خانه، مدرسه، محل کار و به صورت کلی اجتماع) میباشد.
گفتاردرمانی در کودکان اتیسم افزایش ارتباط خود انگیخته از طریق بیان نظرها، درخواست کردن، کسب اطلاعات و مداخلات کلامی بین فردی را دنبال میکند. در نظر داشته باشید که در این میان ممکن است برای برخی از کودکان روشها جایگزین حرف زدن مانند نوشتن یا اشاره و نقاشی کردن استفاده شود. در واقع میتوان گفت که گفتاردرمانی به دنبال بهبود ارتباطات اجتماعی فرد است و در این راه از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد.
آیا کودک اتیسم حرف میزند؟
اگر درباره اتیسم اطلاعات کلی داشته باشید حتما میدانید که اتیسم یک بیماری با علایم ثابت نیست بلکه طیفی از بیماریها است که ممکن است در حوزههاس مشخصی به کمک نیاز داشته باشند. در مورد حرف زدن کودکان اتیسم باید اشاره کنیم که شدت بیماری، نوع بیماری، زمان شروع گفتاردرمانی، شرایط محیطی و سایر شرایط میتوانند روی توانایی حرف زدن وی تاثیر گذار باشند. در کل میتوان گفت که برخی از این کودکان در تولید صداها به مشکل خواهند خورد در حالیکه برخی دیگر توانایی تولید صدا و کلمات را خواهند داشت اما در ترکیب آنها با اشکال روبرو هستند. برخی هم میتوانند جملات معنادار را تولید کنند اما کاربرد این جملات را ندارند و نمیتوانند در موقعیت مناسب از آن استفاده کنند. در نهایت بعضی از کودکان اتیسم میتوانند ارتباط مناسبی را برقرار نمایند.
مشکلات گفتاری کودکان اتیسم
کودکان اتیسم با مشکلات گفتاری زیادی هم در حوزه صحبت کردن و هم در حوزه غیر کلامی روبرو هستند. برای نمونه ممکن است یک فرد توانایی بیان کردن حروف و کلمات را نداشته باشد یا در استفاده از حرکات و ژستها زمان حرف زدن دارای اختلال باشد. به طور کلی میتوان گفت که اتیسم روی 5 مهارت مورد نیاز برای برقراری ارتباط تاثیر منفی به جای خواهد گذاشت:
1- زبان بیانی و گفتاری
اختلالات زبان بیانی و گفتاری شامل اختلال در گوش دادن و صحبت کردن میباشد. وقتی فرد توانایی گوش دادن موثر را ندارد، اولا توانایی صحبت کردن را پیدا نخواهد کرد. چون زمانی که چیزی را نشنویم یا نتوانیم شنیدههایمان را پردازش کنیم، نمیتوانیم حرف هم بزنیم. همچنین نمیتوانیم در شیوه صحیح ارتباط را به وجود بیاوریم. از طرفی دیگر ناتوانی در صحبت کردن به هر دلیلی که باشد مانع برقراری ارتباط موثر با دیگران خواهد شد. در نظر داشته باشید که در این صورت فرد اعتماد به نفس خود را از دست خواهد داد و میل به شرکت در اجتماع در وی کاهش پیدا میکند که میتواند به صورت یک سکیل عیوب در آمده و مهارتهای ارتباطی فرد را تخریب نماید.
2- زبان نوشتاری
یکی از راههای رشد زبان در افراد توانایی نوشتن است. افراد مبتلا به اتیسم ممکن است در خواندن، نوشتن و هجی کردن حروف و کلمات دارای مشکل باشند. این مشکلات میتوانند خود را در قالب اختلال یادگیری نشان دهند. همچنین استفاده از نوشتار میتواند به عنوان جایگزین حرف زدن در برخی از افراد مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین اختلال در زبان نوشتاری میتواند روشهای جایگزین را هم از بین ببرد. گفتاردرمانی در کودکان اتیسم تلاش میکند با حل این مشکل توانایی برقرای ارتباط فرد را افزایش دهد.
3- ریاضی
اختلال در درک مفاهیم ریاضی و منجر خواهد شد که فرد نتواند اعمال ریاضی را به خوبی انجام دهد. همین موضوع ناتوانی فرد در انجام برخی از فعالیتها عمومی مانند خرید کردن و کار کردن را به دنبال داشته باشد. اختلال در مهارتهای ریاضی را هم میتواند جزو اختلال یادگیری به حساب آورد که متخصصین گفتاردرمانی برای رفع آن تلاش خواهند کرد.
4- استدلال و نتیجه گیری
برقرار کردن ارتباط موثر با دیگران یک مهارت است که به اجزای زیادی نیاز دارد. توانایی استدلال و نتیجهگیری یکی از این مهارتها است که روی قضاوت، حل مسئله و بسیاری دیگر از مهارتهای ریز و درشت تاثیر مستقیم خواهد گذاشت. از این رو لازم است که مهارتهای استدلال و نتیجهگیری فرد به شیوه صحیحی رشد پیدا کند. این بخش هم یکی از وظایفی است که گفتاردرمانی در کودکان اتیسم به آن خواهد پرداخت.
5- حافظه
هر فردی که مطلب جدیدی را یاد میگیرد ابتدا آن را در حافظه کوتاه مدت خود ثبت خواهد کرد و سپس به حافظه بلندمدت فرد فرستاده میشود تا پردازشهای مورد نیاز روی آن انجام شود. اختلال در حافظه چه کوتاه مدت باشد و چه بلند مدت میتواند تبعات جبران ناپذیری را به دنبال داشته باشد. برای نمونه اگر حافظه کوتاه فرد دارای نقص باشد، فرد نمیتواند دستورات را به خاطر بسپارد. یکی از دلایلی که فرد دارای ASD نمیتواند جملات و دستورات چند بخشی را به انجام دهد، ضعف در حافظه است. از طرفی دیگر در صورتی که فرد نتواند حقایق و مسائل آموزش دیده را به خاطر بیاورد، در یادگیری معنایی پیدا نخواهد کرد.